آموزش و ترویج کشاورزی تاب‌آور‌محور: رویکردی برای حفظ و بازسازی امنیت غذایی در شرایط جنگ و پساجنگ

نوع مقاله : مروری - تحلیلی

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش

2 مرکز آموزش عالی امام خمینی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

جنگ‌ها و منازعات مسلحانه از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده امنیت غذایی در جهان معاصر محسوب می‌شوند. اگرچه در گذشته تأثیر جنگ‌ها بر کشاورزی عمدتاً از منظر تخریب مستقیم مزارع، دامداری‌ها، شبکه‌های آبیاری و زیرساخت‌های تولیدی تحلیل می‌شد، اما تجربیات جدید جهانی نشان می‌دهد که جنگ‌های نوین حتی بدون تخریب گسترده اراضی کشاورزی نیز می‌توانند از طریق اختلال در زنجیره تأمین نهاده‌ها و زنجیره ارزش کشاورزی، بحران انرژی، محدودیت‌های حمل‌و نقل، اختلال در تجارت، افزایش هزینه تولید و گسست بازارهای غذایی، امنیت غذایی را با چالش‌های جدی مواجه سازند. در چنین شرایطی، آموزش و ترویج کشاورزی از یک نظام انتقال فناوری فراتر رفته و به نهادی راهبردی برای مدیریت بحران، حفظ تولید، بازسازی معیشت، تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش تاب‌آوری نظام‌های غذایی تبدیل می‌شود. این مقاله با استفاده از روش مروری‌ـ‌تحلیلی و بهره‌گیری از مطالعات علمی، گزارش‌های بین‌المللی و تجارب کشورهای درگیر جنگ از جمله اوکراین، رواندا، ویتنام، بوسنی و هرزگوین، جمهوری دموکراتیک کنگو، سومالی و سودان، به بررسی نقش آموزش و ترویج کشاورزی در حفظ و بازسازی امنیت غذایی در دوران جنگ و پساجنگ می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام‌های ترویج کشاورزی در شرایط بحران باید از رویکرد انتقال دانش و فناوری به رویکرد مدیریت تاب‌آوری نظام غذایی و حفظ پایداری تولید گذار نماید. بر این اساس موفق‌ترین برنامه‌های بازسازی کشاورزی در جهان بر چهار محور اصلی شامل حفظ تولید غذا، تقویت تاب‌آوری بهره‌برداران، بازسازی نظام‌های معیشتی و توسعه سرمایه اجتماعی و نهادی استوار بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها

آموزش و ترویج نوین کشاورزی
دوره 4، شماره 1
تیر 1405
صفحه 1-22

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار